Fatma Ünal

Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Osman Karagüzel, Aa muhabirine yaptığı açıklamada, hızlı kentleşme, spor ve turizm faaliyetlerinin artışıyla kentsel yeşil alan, turizm ve spor tesisleri ihtiyacının hızla yükseldiğine işaret etti.

Dünyada ve Türkiye'de kentlerin, golf ve spor alanları ile turizm tesislerinin yeşillendirilmesinde Bermuda çiminin tercih edildiğini dile getiren Karagüzel, "Ticari olarak şu ana kadar ruhsat almış, tamamen ülkemizde geliştirilmiş, özelikle Akdeniz bölgesinde kullanılabilecek çim çeşidi maalesef bulunmuyor. Ama buna karşın çok yoğun kullanılan Bermuda çiminin birçok tipi doğal bitki örtümüzde var" diye konuştu.

-Patent için çalışıyorlar-

Akdeniz bölgesinin, Yaygın şekilde kullanılan bir sıcak iklim çim türü olan Bermuda çiminin doğal yayılış alanları arasında gösterildiğine dikkati çeken Karagüzel, buna karşın Türkiye'de bu türün doğal genetik çeşitliliği üzerinde yapılan çalışmaların son derece sınırlı olduğunu söyledi.

Küresel ısınma ve su kaynaklarının gittikçe artan stratejik önemi nedeniyle AÜ, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) ve Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu'nun TÜBİTAK desteğiyle kurağa dayanıklı çim türlerini araştırdığını belirten Karagülle, bu amaçla Akdeniz bölgesinden, doğada bulunan 108 Bermuda çimi genotiplerinin toplandığını kaydetti. İki yıl süreyle geniş parsellere ektikleri bu tipleri, çim bitkileri özellikleri açısından değerlendirdiklerini ve moleküler karakterizasyonlarının yaptıklarını belirten Karagüzel, yabancı ticari türlerle karşılaştırarak, kurağa dayanımlarını saptadıklarını söyledi.

Karagüzel, "Çalışmadan elde ettiğimiz sonuç Akdeniz bölgemizin Bermuda çimi için dünyanın önemli bir gen ve genetik çeşitlilik merkezi olduğunu bilim dünyasına kanıtlamış ve toplanan genotipler arasında üstün özellikleri olan genotipler belirlenmiştir" dedi.

Aldıkları olumlu sonuçlar üzerine araştırmayı geliştirdiklerini ifade eden Karagüzel, amaçlarının Türkiye'nin ilk ticari çim tohumunun patentini almak olduğunu söyledi.

-Az suyla kaliteli çim-

İlk araştırmadan aldıkları sonuçlara göre, seçtikleri bazı tipleri ıslah edebilmek için kullandıklarını vurgulayan Karagüzel, diğerlerini de ıslah edilecek türleri geliştirmek için genetik materyal olarak ayırdıklarını kaydetti.

Karagüzel, şöyle konuştu:

"Umuyoruz ki Akdeniz'in doğal bitki örtüsünde bulduğumuz tipleri kullanarak çok kısa sürede Türkiye'nin Bermuda çimi türünde ilk ticari çeşidinin ıslahını sağlayacağız. Elde ettiğimiz çalışmada her şeyden önce evrensel anlamda Türkiye'nin Bermuda çiminde dünyanın gen merkezlerinden biri olduğunu dünyaya kanıtladık. 108 genotipi ön elemelerden geçirdikten sonra bazılarını kısa süreli ıslah çalışmalarıyla çeşit haline dönebilecek şekilde bulduk. Bir kısmını ise kurağa dayanıklılık, kışın az sararma özelikleriyle yeni türleri geliştirilecek çeşitler için genetik kaynağı olarak kullanmak üzere seçtik.

Akdeniz Bölgesinde her metrekare yeşil alan için ihtiyaç duyulan çim, yurt dışından getiriliyor. Bu tonlarca tohuma karşılık geliyor. Dünyadaki popüler çeşitlerin fiyatları da oldukça yüksek. Yalnızca bunun gelmemesi bile ekonomik katkı olur."

Çim alanlarını sağlıklı tutabilmek için kullanılan tonlarca suyu temin etmek için elektrik enerjisi kullanıldığına işaret eden Karagüzel, üzerinde çalıştıkları türlerin bu suyun yarısıyla aynı kalitede kendisini koruyacağını vurgulayarak, şunları ifade etti:

"Belek'teki golf alanlarını, Alanya'dan başlayıp Dalaman'a kadar uzanan turistik tesislerin yeşil alanlarını, kentlerde oluşturulan parkları düşündüğünüz zaman kuraklığa dayanıklı türle, sadece elektrik enerjisinde bile çok büyük tasarruf olacak. Kurağa dayanıklı çeşitler geliştirildiğinde çok az su kullanılan ama kalitesi çok yüksek yeşil alanların oluşturulması mümkün olacaktır. Temel amacımız Türkiye'ye ait kurağa dayanıklı çeşitleri geliştirmek. Türkiye'yi tohum ithalinden Bermuda çimi tohumu ihraç edebilir ülke konumuna getirmek. Türkiye'nin dışarıdan tohum almadığını düşünün, oluşturulan yeşil alanlardaki suyla ilgili bakımın yarıya indiğini düşünün. Geliştirilecek çeşit çevreye ve insan yaşamına büyük katkı yapacak."

Golf alanlarının çim kalitesinden asla taviz verilemeyen alanlar olduğuna işaret eden Karagüzel, golf sporunun temelini o alanların özelliklerinin yönlendirdiğini kaydetti. Saha kalitesinden taviz verilmeyecek alanlar oluştururken çevreye asgari zarar verilmesi gerektiğini anlatan Karagüzel,

"Golfte çok farklı özellikler gösterilen çimler vardır. Az su ve az gübreye ihtiyaç duyan çim çeşitleri kullanırsanız aşırı su tüketimi ile aşırı gübre kullanımının yarattığı olumsuzluğu azaltırsınız" dedi.

-DNA parmak izleri çıkarıldı-

Bitirdikleri projeden elde ettikleri sonuçların inançlarını güçlendirdiğini dile getiren Karagüzel, "Türkiye'de üretilmiş adı Türkçe olan çim çeşidi yok. Patenti yurt dışından alınmış, Türkiye'deki tesislerde üretilen çeşitler var. Çeşitleri geliştirince patent başvuruları yapacağız" diye konuştu.

Çalışmaları sırasında Akdeniz'de doğada yetişen çim türlerinin DNA parmak izlerini tümüyle çıkardıklarını vurgulayan Karagüzel, bu şekilde bunların hiçbirinin dünyanın herhangi bir yerinde Türkiye'den izin alınmadan kullanılmayacağını kaydetti.