28 Ağustos 2014 Perşembe

Çim Alanlarında Yabancı Ot Mücadelesi

14 Mart 2011, 13:26
Bu makale 26865 kez okundu
Çim Alanlarında Yabancı Ot Mücadelesi
Untitled Document

E-fidancim.com Tükiyenin En Büyük online fidan ve tohum satış sitesi 100 tl üzeri kargo bedava www.e-fidancim.com

TH Reklamları

 

Çim alanlarının tesisi oldukça pahalıdır. Bu nedenle bu alanların korunması ve uzun ömürlü olabilmesinde yabancı ot mücadelesi oldukça önemlidir. Mücadele edilmediği takdirde yabancı otlar, ortamdaki su ve besin maddelerine ortak olarak çim bitkilerini zayıf düşürür. Bazı yabancı ot türleri zamanla ortama hakim olarak ortamın çim vasfının kaybolmasına neden olur. Görünüşü bozar ve bakım masraflarını artırırlar. Çim alanlarında pek çok yabancı ot türü görülmekle birlikte, daha çok, derin kök sistemine sahip, rozet formundaki iki ya da çok yıllık yabancı otlar sorun oluşturmaktadır. Bu tür yabancı otlar içerisinde çim alanlarında en çok sorun teşkil edenler; aslandişi, sinir otu, tarla sarmaşığı, çoban çantası ve üçgül türleridir.

Aslandişi (Taraxacum officinale Wigg.)
 
Çok yıllık bir bitkidir. Kuvvetli ve derine inen bir kazık kök sistemine sahiptir. Serin ve ılıman iklime sahip her yerde görülür. Özellikle azotça zengin, derin kumlu toprakları sever. Tüm dünyada yaygın kozmopolit bir türdür. Çim alanlarının dışında çayır mera ve yoncalıklarda da problemdir. Önce yere yatık ve derin loblu rozet yapraklarını oluşturur. Daha sonra bir tabla üzerinde toplu halde bulunan sarı renkli çiçekler, içi boş, oldukça uzun, yapraksız ve dalsız bir sap üzerinde yükselir. Tohumlar olgunlaşınca, çiçek tablası beyaz, tüylü bir top halini alır. Bu görünümü veren tohumların uç kısmında bulunan ve pappus adı verilen yapılardır. Pappuslar sayesinde tohumlar rüzgarla uzak mesafelere taşınabilir. Bir bitki 3000 dolayında tohum oluşturur ve tohumları ilkbaharda çimlenir.



Sinir Otu Türleri (Plantago spp.)
 
Ülkemizde iki türü oldukça yaygındır. Bunlar; dar yapraklı sinir otu (Plantago lanceolata L.) ve iri sinir otudur (Plantago major L.). Her iki tür de çok güçlü kazık kök sistemine sahip çok yıllık yabancı otlardır. Aslandişi türlerinde olduğu gibi tabanda yere yatık rozet yapraklar oluştururlar. Daha sonra en uçta silindirik bir eksen üzerinde bulunan çiçek topluluğu uzunca bir sap üzerinde yükselir. Azotça zengin, nemli ya da iyi sulanan toprakları severler. Çim alanları dışında çayır ve meralarda yaygındır. İri sinir otunun yaprakları daha geniş ve oval şekilli iken, diğeri ince ve uzundur. İri sinir otunun çiçek ekseni diğerinden daha uzundur.
Plantago major L.

Plantago laceolata L.

 
Hemen her yerde rastlayabileceğimiz tarla sarmaşığı, oldukça derine inen kök sistemine sahip, çok yıllık bir yabancı ot türüdür. Hemen her toprak tipine ve iklim koşuluna adapte olmuş kozmopolit bir türdür. Sarılıcı formdadır. Ancak sarılacak bir şey bulamazsa yere yatık gelişir. Yaprakları ok ucu şeklindedir. Çiçekleri ise huni şeklinde olup, beyazdan pembeye kadar değişen renklerde olabilir. Bitki hem tohumları hem de kök sürgünleri ile çoğalmaktadır. Bu nedenle geniş zaman aralıklarıyla biçim yapmak tarla sarmaşığını artırır.


Çoban Çantası (Capsella bursa-pastoris (L.) Medik)
Hemen her yerde rastlayabileceğimiz, tek yıllık veya kışlayan tek yıllık otsu bir bitkidir. Taban yaprakları diğer türlerde olduğu gibi yere yatık, rozet şeklinde ve orta damara kadar derin parçalıdır. Gövde üzerindeki yapraklar sapsızdır ve taban kısmı gövdeye sarılmıştır. Gövde uzun, ince ve narin olup, çoğu zaman dallanmaz. Çiçekleri oldukça küçük ve beyaz renktedir. Meyveleri tipik kalp şeklindedir. Bir bitki 2000 den fazla tohum verebilir. Tohumla ürer ve tohumları toprak yüzeyine yakın çimlenir.



Üçgül Türleri (Trifolium spp.)
 
Eğer çim bitkisi olarak kullanılmadıysa, çimin vasfını kaybetmesine sebep olan en önemli yabancı ot türü üçgül türleridir. Ancak unutulmamalıdır ki, bazı üçgül türleri (Trifolium repens’in bazı varyeteleri) çim alan tesisinde kullanılmaktadır. Özellikle az bakım ve sulama isteyen alanların tesisinde çim tohumlarıyla karışım halinde ekilir. Zira bu türler kurağa, hastalıklara ve olumsuz iklim koşullarına daha dayanıklıdır. Çim alanlarında sorun olan en önemli üçgül türleri çayır tırfılı ve ak üçgüldür. Çayır tırfılı (Trifolium pratense L.) dik gelişen çok yıllık bir yabancı ot türüdür. Çiçek renkleri kırmızımsı mordan pembeye kadar değişir. Ak üçgül (Trifolium repens L.) yere yatık gelişen, sürünücü gövde üzerindeki gözlerden sürgün vermek suretiyle çoğalan, çok yıllık bir yabancı ot türüdür. Çiçek renkleri beyaza yakın tonlarda olup, basmaya, biçmeye, kurağa ve hastalıklara dayanıklıdır. Özellikle az sulanan çim alanlarında, bir süre sonra ortama ak üçgül hakim olarak, çimin vasfını kaybetmesine neden olur.

Trifolium pratense L.
Trifolium repens L.


Kültürel Önlemler
Yabacı otların çim alanlarda sorun oluşturmaması için her şeyden önce çim alanın tesis edileceği yerdeki yabancı otları kontrol etmek gerekir. Bunun için çimin tesisinden önce ortamdaki yabancı otlar birkaç kez arka arkaya yapılacak toprak işlemeyle yok edilmelidir. Hatta her toprak işlemeden önce bir miktar sulama yapılarak yeni yabancı otların çıkması teşvik edilmelidir. Böylece topraktaki yabancı otlara ait tohum rezervi ve çok yıllık yabancı otların depo organlarındaki karbonhidrat rezervi azalacaktır. Bu uygulama toprakta her zaman var olan ve dormant halde (uyku halinde) bekleyen yabancı ot populasyonunu önemli ölçüde azaltacaktır. Bunun yanında tohum yatağının iyi hazırlanması, ekilen tüm tohumların yeknesak çimlenebilmesi ve boşluk kalmaması noktasında oldukça önemlidir. Zira boş kalan yerlerden yabancı otlar çıkacaktır. Ayrıca arazinin drenajı mutlaka sağlanmalıdır. Aksi takdirde belirli dönemlerde çimin üstünde su göllenecektir. Bu da çimin havasız kalmasına, zayıflamasına ve sararmasına neden olur. Daha da ileri de bu alanlara suyu seven yabancı ot türleri hakim olur. Çim alanlarında yabancı otların sorun olmasını engellemek için dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan biri de kullanılan hayvan gübresidir. Ekim sırasında ya da daha önce kullanılacak olan hayvan gübresinin mutlaka iyi yanmış olması gerekir. Aksi takdirde gübre içerisinde canlılığını koruyan çok sayıdaki yabancı ot tohumunu kendi elimizle yaymış oluruz. Hayvan gübreleri içerisinde de mümkünse küçükbaş hayvanların (koyun, keçi, vb.) gübreleri tercih edilmelidir. Çünkü büyükbaş hayvanlar, beslenme durumları gereği daha çok tohumlu bitki tüketmektedir. Belirli bir kültür bitkisi içerisinde yabancı otların sorun olması, o kültür bitkisinin zayıf gelişmesiyle doğrudan ilişkilidir. Diğer bir ifadeyle kuvvetli gelişen kültür bitkisi içerisinde yabancı otun yaşama şansı daha az olur. Bu nedenle çim alanların bakım işlemlerine son derece özen göstermek gerekir. Bu işlemlerin başında da sulama, gübreleme ve biçme gelmektedir. Sulama düzenli aralıklarla ve bitkinin ihtiyaç hissettiği oranda verilmeli, güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde sulama yapılmamalıdır. Çünkü, çim yaprakları üzerinde kalan su zerreleri adeta bir mercek vazifesi görerek, güneş ışınlarını toplamakta ve yaprakları yakmaktadır. Bu nedenle sulama işlemi sabahın erken saatlerinde veya akşam yapılmalıdır. Hem böylece, buharlaşmayla meydana gelen su kaybı daha az olacak ve sulama suyundan tasarruf sağlanacaktır. Çim alanları, ekim sırasında kullanılan hayvan gübresinin dışında, gelişme periyodu içerisinde zaman zaman ek gübrelemeye ihtiyaç duyar. Bunun için, çimin yeşil aksam bitkisi olması itibariyle, kimyasal azotlu gübreler kullanılır. Çim alanlarında tatbik edilen en önemli bakım işlerinden biri de biçmedir. Biçim sıklığı ve yüksekliği çimin kullanım alanına, mevsime ve kullanılan karışıma bağlı olarak değişmektedir. Örneğin golf sahaları gibi hassas yüzeylerde biçim yüksekliği 0.5-2.5 cm iken, genel kullanım amaçlı park ve bahçelerde 2.5-7.5 cm dir. Yine çim karışımları içerisindeki türlerin biçim yüksekliğine verdiği reaksiyon farklıdır. Özellikle bir yaşını doldurmamış, yeni tesis çim alanlarında biçim çok derinden yapılmamalıdır. Zira bu bitkiciklerin kök sistemi yeni gelişmektedir ve toprağa sağlam tutunmamışlardır. Bazı çim türleri için çok derin biçim bitkiyi zayıflatmakta ve yabancı ot rekabetinde dezavantaja sebep olmaktadır. Bununla birlikte biçme işlemi, dik gelişen yabancı otları kontrol etmede kullanılan bir yöntemdir. Bu nedenle uygun yükseklik ve sıklıkta biçim yapmak, hem çimin güçlü gelişmesini sağlar, hem de yabancı otları kontrol ederek, çimin ömrünü uzatır. Ancak biçme işlemi yere yatık gelişen veya rozet formundaki yabancı otlara karşı etkili değildir. Bu durumda eğer saha çok büyük değil ve bu tür yabancı otların yoğunluğu fazla değilse, elle toplama yoluna gidilebilir.
 
Kimyasal Mücadele
Kültürel ya da mekanik yöntemlerle kontrol altına alamadığımız yabancı otları kimyasal ilaçlar (herbisit) kullanarak kontrol ederiz. Çim alanlarında kullanılan herbisitler iki gruba ayrılır. Birincisi çim alan tesisinden önce, ortamdaki ve topraktaki yabancı otları öldürmek amacıyla kullanılan ilaçlardır. Çim ekiminden önce çıkan tek yıllık yabancı otları kontrol etmek için kontak etkili total herbisit (Paraquat), çok yıllık yabancı otlar için ise sistemik etkili total herbisit (Glyphosate) kullanılabilir. Yine kalıcılığı fazla olmayan toprak herbisitleri ile (Pendimethalin vb.) tohumla çoğalan, tek yıllık dar ve geniş yapraklı pek çok yabancı ot elimine edilebilir. Çimin ekileceği topraktaki yabancı ot tohumlarını etkisiz hale getirmek için de Dazomet gibi toprak fumigantları kullanılabilir. Ama bu işlem geniş alanlarda oldukça pahalıya mal olur, ayrıca topraktaki zararlı zararsız tüm canlıları yok ettiği için çevre açısından çok tavsiye edilmez. Çim çıktıktan sonra, topraktan tam arındırılamayan veya dışarıdan gübre, rüzgar vs. yollarla bulaşan yabancı otları yok etmek için çim bitkilerine zarar vermeyen (selektif) herbisitler kullanılır. Bunların başında 2,4-D tri-izopropanolamin + Picloram karışımı gelmektedir. Bu herbisit, çim alanların en önemli yabancı otlarından olan aslan dişi ve sinir otu gibi çok yıllık geniş yapraklı yabancı otları başarıyla kontrol edebilmektedir. Bilindiği gibi çim bitkileri buğdaygiller familyasına (Gramineae) bağlı, dar yapraklı bitkilerdir. Dolayısıyla dar yapraklı kültür bitkileri içerisinde çıkan geniş yapraklı yabancı otları öldüren MCPA ve 2,4-D gibi hormon terkipli herbisitler de bu amaçla kullanılmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki, çim karşımı içerisinde üçgül türleri var ise, bu herbisitler üçgüle de zarar verir. Bu amaçla kullanılabilecek herbisitler ve uygulama dozları çizelge 1’de verilmiştir. Bu herbisitler biçimden önce, yabancı otların en az 2-4 yapraklı olduğu dönemde uygulanmalı ve ilacın bitki bünyesine, özellikle kök bölgesine ulaşması için 2-3 gün sonra biçim yapılmalıdır. Biçimden hemen sonra yapılan hebisit uygulamaları genelde başarılı sonuç vermez.
 
Çizelge 1. Çim Alanlarda Yabancı Otlara Karşı Kullanılabilen Herbisitler ve Uygulama Dozları *
Uygulama Dozu
Zehirlilik Sınıfı**
Uygulama Şekli
Paraquat
500 ml/da
II
Çimi ekmeden önce ortamda bulunan yabancı otların yeşil aksamına uygulanır.
Dicamba
300-500 ml/da
III
Dalapon
1500 g/da
III
Glyphosate
300-600 ml/da
III
500 ml/da
III
Ekim öncesi toprağa uygulanır.
2,4-D tri-isopropanolamin + Picloram
100 ml/da
III
Çimin içinde çıkan dar ve geniş yapraklı yabancı otların yeşil aksamına uygulanır.
Ethofumasate
750 ml/da
III
MCPA
250-350 ml/da
III
Çimin içinde çıkan geniş yapraklı yabancı otların yeşil aksamına uygulanır. Karışım olarak üçgül türleri kullanıldıysa bu üç ilaç kullanılmaz.
2,4-D dimethylamin
150-200 ml/da
II
150 ml/da
II
* Çizelgede yer alan ilaçların pek çoğu ticari nedenlerden dolayı çim alanları için ruhsatlı değildir.
** Zehirlilik sınıfı o ilacın hedef dışı organizmalara toksisitesini gösterir. I: çok toksik, II: toksik, III: az toksik.

Bu makale Tarım Günlüğü Dergisi'nin 2. sayısında yayınlanmıştır.
 
Kaynak: KİTİŞ Y.E., 2011. Çim Alanlarında Yabancı Ot Mücadelesi. Tarım Günlüğü Dergisi, Sayı: 2, 18-22 s.

Yararlanılan Kaynaklar
Güncan, A., 2010. Yabancı Ot Mücadelesi. Selçuk Üniversitesi, Teknik Bilimler MYO Tasarım ve Basım Yayıncılık Atölyesi. 289 s. Konya.
 
Hanf, M., 1983. The Arable Weed of Europe With Their Seedlings and Seeds. BASF United Kingdom Limited, Lady Lane, Hadleigh, Suffolk, 494 s.
 
Özer, Z., Önen, H., Tursun, N., Uygur, F.N., 1999. Türkiye’nin Bazı Önemli Yabancı Otları (Tanımları ve Kimyasal Savaşımları). Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları No: 38, 434 s. Tokat.
 
Tepe, I., 1998. Türkiye’de Tarım ve Tarım Dışı Alanlarda Sorun Olan Yabancı Otlar ve Mücadeleleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayınları No: 32, 237 s. Van.
 
Uygur, F.N., Walter, W.K., 1986. Çukurova Bölgesi Buğday-Pamuk Ekim Sistemindeki Önemli Yabancı Otların Tanımı. PLITS 4 (1), 169 s.
 
http://www.who.int/en/  World Health Organization (WHO).
 

    Yorumlar

GAZETE MANŞETLERİ

HAVA DURUMU

Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:

ANKET Sonuçlar Tümü

?Okul sütü projesini faydalı buluyor musunuz?

NAMAZ VAKİTLERİ

Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:

SENDE YAZ

Ziyaretçi Defteri

Siz de yazmak istemez misiniz?

ARŞİV